mohammad_suleimani.jpgلە ئێستادا کورد بۆتە فاکتەرێکی کاریگەری ناوچەی و زۆریەك لە وڵاتە بەهێز و کاریگەرەکانی گێتی ئامادەن لەسەر بنەمای بەرژەوەندی هاوبەشدا

یارمەتی بەکورد بکەن، ئەگەر بێت و پەیڕەوی لە سیاسەتێکی ژیرانە بکا و ستڕاتیژی نەتەوەی خۆی بەهێزبکات و کۆدەنگی سیاسی دروست بکرێت و لایەنە سیاسەکان دووربکەونەوە لە بەغیلی سیاسی و یەکتری شکاندن و رووبەرووبوونەوەی یەکدی. ئاسۆی بەئامانج گەیشتنی گەلی کورد لە ساڵانی رابردوو روونتر دەبینرێت و کەڵاوەکێشی ناوچەی زۆری بە قازانجی دۆزی سیاسی گەلی کوردە ئەگەر بتوانێت خۆی لە گەڵ ئەو گەمەسیاسیە نوێیەدا بگونجێنێت و دوور بکەوێتەوە لە پرشوبڵاوی سیاسی و هەنگاوە نەتەوەیەکانی بەیەکگرتووی بهاوێژێت. بەڵام خولانەوە بەدەووری میحوەری دژایەتی نێوخۆیدا، ئاستەمە کورد بە مافەکانی بگا و ئەگەر ئەو دەرفەتە نوێیەش لە کیس بدرێت، چەندساڵێکی تری دەوێت کە بارودۆخێكی هاوشێوە بۆ کورد بێتە ئاراوە. هەر بۆیە یەکڕیزی و یەك گۆتاری و هاوپشتی و یەك هەڵوێستی زەرەورەتێکی روحی و نەتەوەیە و هەر تاکێکی کورد دەبێت هەست بە بەرپرسیارەتی سیاسی و نیشتمانیەکانی لەو پەیوەندیەدا بکا. گەلی کورد لە ناوچەیەکدا دەژیت کە بۆتە مەیدانی ململانەی گەورە و مێژووی زلهێزە ناوچەی و جیهانیەکان و ئەگەر کێشەکان زیاتر پەرەبستێنن، بێگوومان مەترسی لەسەر هەڵوەشاندنەوەی زۆرێك لە وڵاتەکان دروست دەکات و بەتایبەتیش ئەو وڵاتانەی کە زیاتر لە نەتەوەیەکیان تێدادژی و تەنیا نەتەوەیەك فەرمانڕەوایی بەسەر وڵاتدا دەکات. ئەو ناوچەیی کە کوردستانی تێدا هەڵکەوتووە، واتە خۆرهەڵاتی نێوەراست لە مێژووی نوێیدا بەبەراورد بە جۆر و شێوەی کیشەکانی ڕابردوو، بەرادەی ئەو چەند ساڵەی دوایی نەبۆتە مەیدانی ململانەی سیاسی و سەربازی زلهێزەکانی جیهان مەبەمەستی باڵادەستی و گۆڕینی هەوسەنگی و پەرەپێدان بەدەسەڵات و نفوزەکانیان لەسەر ئاستی ناوچەیدا. بەشێکی زۆری سەرچاوەی کێشەکان لە خۆدی ئەو وڵاتانەدایە کە مەسەلەی کوردیان وەك پرسێکی سیاسی و نیشتیمانی پشتگوێ خستووە و بە هێز خۆیان بەسەر هەلومەرجی وڵاتەکەیاندا سەپاندوە، هەر ئەو هۆکارەش بۆتە هەوێنی سەرهەڵدان و ناکۆکیە سیاسی و ناوچەیەکان و لە نەتیجەدا کراوەتەسەرچاوەی قەیران و ململانەی سیاسی و سەربازی گەورە و ئەو وڵاتانەیش کە وەك ناوچەی سووری قەیرانەکان دەرکەوتوون، وڵاتانێکی وەك ئێران و سووریە و تورکیە و عێراقی ئێستان کە لە مێژووی سیاسی و حوکمڕانیاندا، بەرادەی ئەمڕۆ مەترسی لە ئاسایشی نەتەوەیان دروست نەبووە و بگرە لەبەردەم هەڕەشەی هەڵوەشاندنەوەی سنووری سیاسی وڵاتەکاندان و ئەگەر ئەوەش بکەوێتەبواری کرداریەوە، کورد دەتوانێت مافی سەربەخۆی وەربگرێ. ئەگەر بێت و بارودۆخەکە لەوەی زیاتر لە سنوور دەربچێت و ئاوێك بەئاگرەکەدا نەکرێت و بڵێسەی مەترسیەکان دانەمرکێتەوە، دەرفەتی ئەوەی نامێنێ بەرێگای دیالۆگدا کێشەکان بەلایەکدا بخرێن. جاران ئەگەر کێشەیەك بەرۆکی یەك یان چەند وڵاتێکی گربێتەوە، خێراتر قەیرانەکان چارەسەرکراون و بەرێگایەکدا ئارامی زاڵبۆتەوە بەسەر کەش و هەوایی ناوچەکەدا. دیارە ڕیشەی ئەو مەسەلەیەش ڕاستەوخۆ پەیوەندی بە پێك هاتەی نەتەوەیی وڵاتەکاندا هەیە و لە هەر وەڵاتێكدا کە ئێستابوونەتە میحوەری ناکۆکیە ناوچەیەکان و هەتا زلهێزەکانیشی هێناوەتە نێو کەڵاوەکێشیەکی زۆر مەترسیدار و خەریکە باروودۆخەکە بە هۆی قەیرانی سووریە و پاشان عێراق و تێوەگلانی تورکیە، بەهیچ لایەك کۆنتڕۆڵ نەکرێت، هۆکاری ئەساسی ناسەقامگیری ناوچەی بە پلەی یەك پاشتگوێ خستنی پرسی سیاسی و گەلی کوردە. ئەگەر سەیری پێك هاتەی ئێران بکرێ، جیا لە نەتەوەیی فەرمانڕەوایی فارس، کورد و ٥ نەتەوە و کەمەنەتەوەی تێدادەژین و هیچکامیان مافە سیاسی و نەتەوایەتیەکانیان دابین نەکراوە. بەدرێژایی مێژووی حوکمڕانی فارسەکان گەلانی وڵات ستەمیان لێکراوە و وەك مرۆڤی پلەدوو سەیرکراون و حکوومەتی ناوەندی بە ڕێژیمی ئاخوندیشەوە سیاسەتی سزادان و لە پاشکەتوویدا هێشتنەوەی بەرامبەر بە پێك هاتە سیاسی و نەتەوەیەکانی ئێران گرتۆتەبەر. لە عێراقدا پاش رووخاندنی حکوومەتی سەدام بارۆدۆخێکی باشتر بۆ کوردەکان هاتۆتە ئاراوە و تاڕادەیەك لە سەر بەشێکی نیشتیماندا بەئازادی دەژین و دەسەڵاتی کوردی لەوێدا بوونی هەیە. دیارە بەهۆی هەلومەرجی ناسەقامگیری ناوچەیی حکوومەتی هەرێمی کوردستانیش لە گەڵ کۆمەڵێك قەیرانی سیاسی و دارایی بەرەورووبۆتەوە. لەسووریەشدا جگە لە عەرەب، کورد و کەمینەی تر دەژین و لە مێژووی سیاسی ئەو وڵاتەدا ڕێز لە مافی نەتەوەیی کورد و کەمینەکان نەگیراوە و بگرە کوردەکانی ڕۆژئاوای کوردستان لە مافی ناسنامەی شارستانیش بێبەریکراون هەتا تێکچوونی وەزحی سیاسی ئەو وڵاتە و لاوازبونی دەسەڵاتی ئەسەد لەسەر بەشێکی گرنگی سوورەیەدا. کوردەکانی ڕۆژئاوای کوردستان بەخێرایی لە بارودۆخی ناجێگیری سووریە کەڵکیان وەرگرت و بەشێکی زۆری خاکی رۆژئاوایان لە ژێر دەستی حکوومەتی دەمێشق ڕزگارکرد و حکوومەتی خۆجێیان تێدا راگەیاندوە. وڵاتانی داگیرکەری کوردستان سەرەرایی ناکۆکیە سیاسی و مەزهەبی و مێژوویەکانیان، ئەگەر لە هەر بەشێکی کوردستاندا سەرکەوتن بەدەست هاتبێ و گەلی کورد دەسکەوتی گەورەی لە رەوتی خەباتی خۆیدا بەدی هێنابێ، چوار وڵاتەکە یەکیان گرتووە بەدژی کوردەکان و زیانی گەورەیان بە شۆڕشەکەی گەیاندوە. رووداوەکانی کەرکوك و عەفرین دیارترینی ئەو گەلەکۆمەیەن بەدژی نەتەوەکەمان و لازمە بەپیلانی تاران و ئانکارا و دەمیشق و بەغدا بەدژی کورد لە مێژوودا بناسرێت. کوردەکانی باکووریش کە زۆرینەی ڕێژەی خەڵکی کوردستان پێک دێنن و، دووهەم گەورە پێك هاتەی تورکیەی ئێستان، بارودۆخیان لە خەڵکی بەشەکانی دیکەی کوردستان باشترنیە و بەردەوام بەهۆی کورد بوونیان ستەمو زوڵمیان لەسەربووە و چەند جارێك لە مێژوودا هەوڵی لەناوبردن و قڕکردنیان دراوە لە سەردەستی حکوومەتە یەك بەدوایی یەکەکانی تورکیەدا. لە سەریەك وەك نموونە باسی ئەو چوار ولاتەی ناوچەکەمانکرد کە بەدیاریکراوی خاکی کوردستانیان بە بێ ڕەزامەندی کورد بەسەرخۆیاندا دابەشکردوە و ئەو سیاسەتە هەتا ئەمڕۆش درێژەی هەیە و بۆ چارەسەرکردنی کێشەو قەیرانەکان لە گەڵ گەلی کورددا بەردەوام پەنایان بردۆتە بەر شەر و بژاردە سیاسیەکان کە خۆی لە دیالۆگ و گفتووگۆدا دەبینێتەوە، بەلاواوە نراون و دەیان هەوێت بە هێز کۆتایی بە نائارامیەکان بێت. لە حورفی سیاسی نێونەتەوەیشدا ئەو ڕاستیە سەلمێنراوە، کاتێك لە وڵاتێكی فرەنەتەوەدا سەقامگیری سیاسی و ئاسایشی نیشتیمانی دێتەئاراوە کە هەموو پێك هاتەکان وەك یەك ماف و دەسەڵاتی سیاسی و ئیداریان لە بەڕێوەبردنی وڵاتدا بە ڕێگای دەستووردا بۆ دابین کرابێ و سیستمێکی ئازاد و دێمۆکراتیك دابمەزرێت کە بتوانێت ڕێز لە ڕەنگاو ڕەنگی سیاسی و نەتەوەیی و ئاینی وڵاتەکەی بگرێ. بەڵام ئەو چوار ولاتەی کە لێرەدا ئاماژەیان پێدراوە، هیچکام لە بنچینە سیاسی و نەتەوەیانەیان لە بەرچاو نەگرتووە و بە پێی دەستووری هەموو دەسەڵاتێکی بە نەتەوەی فەرمانڕەواداوە و بە پێێ یاسای وڵات کورد ماف و ئازادیەکانی پێشێلکراوە و رووبەرووی سیاسەتی ستەمکارانە و قڕکردن و جینۆساید بۆتەوە. ڕێژیمەکانی ئەو وڵاتانەیش دژایەتی هەرهەنگاوێکیانکردوە کە لە گەل بەرژەوەندی ئەوەندا نەگونجابێ و یان ئەوەتا دەرفەتی شیاوی خستبێتە بەردەم کورد بۆ ئەوەی بە مافە دیمۆکراتیکەکانی خۆی بگات.
محمد سلێمانی
28.02.2018

شەهید پێشەوا قازی محەممەد

شەهید پێشەوا قازی محەممەد
شەهید پێشەوا قازی محەممەد یەکەم سەرۆک کۆماری کوردستان لە مێژووی گەلی کورد دا.